…τα δυο βουνά μαλώναν
Παρασκευή 4 τ’ Απρίλη 2008, Ζάγκρεμπ. Καμιά πεντακοσαριά μέτρα δυτικά απ’ την κεντρική πλατεία, ο φωτορεπόρτερ Saŝa Kralj συλλαμβάνεται, καθώς περπατούσε μαζί με τρεις ξένους φοιτητές για να πάει σ’ ένα συνέδριο δημοσιογραφίας. Φορούσε ένα μπλουζάκι που έγραφε «Το 1948 ο Στάλιν, το 2008 ο Μπους» και περνώντας μπροστά απ’ το ξενοδοχείο που θα κατέλυε οσονούπω ο πρόεδρος Μπους, τον σταμάτησαν «για έλεγχο».
Οι υπόλοιποι 70 φοιτητές δημοσιογραφίας μαζεύονται σιγά-σιγά τριγύρω κι αρχίζουν να τραβάνε φωτογραφίες. Η κροάτικη οργανωτική επιτροπή τους προτρέπει χαμηλόφωνα να συνεχίσουν το δρόμο τους, μια και όλα «ήταν εντάξει». Εκείνοι επιμένουν κι αρχίζουν να ρωτάνε τους αστυνομικούς ποιο είναι το πρόβλημα και να σχολιάζουν μεγαλόφωνα την ελευθερία του λόγου και του τύπου σε μια χώρα που φιλοδοξεί να μπει στην Ε.Ε.
Το βάρος τόσων ευρωπαίων δημοσιογράφων μαζεμένων εκεί, ασκεί την κατάλληλη πίεση ώστε ο Saŝa να αφεθεί ελεύθερος. Στο μεταξύ τον είχαν ανακρίνει, εκτός απ’ τους ντόπιους, και δύο πράκτορες του FBI, για να «ανανήψει» ευκολότερα.
Έχοντας ζήσει αυτή τη στιγμή από κοντά, έκανα μια ευθεία, αυτόματη αντιπαραβολή με την ελληνική πραγματικότητα, όπου ο Πάπας κι ο Μπους έρχονται σπάνια, αλλά παρ’ όλ’ αυτά, η ταραχή κι η συμφόρηση, υπάρχει τόσο στους δρόμους όσο κι εν κρανίω. Στη χώρα, που οι άρχοντες, οι κήνσορες και πολλοί απ’ τους αποκαλούμενους μορφωμένους, αποκαλούν κοιτίδα της δημοκρατίας.
Εδώ παρουσιάζεται, την τελευταία δεκαετία τουλαχιστόν, το καταπληκτικό φαινόμενο να μπορεί κανείς πράγματι, να λέει ό,τι θέλει. Ό,τι θέλει κι ό,τι του κατέβει. Δεν έχει σημασία ούτε η ποιότητα ούτε η εγκυρότητα. Είναι η γνώμη του κι οφείλουμε όλοι να τη σεβαστούμε. Γιατί αυτό δεν είναι η δημοκρατία; Ισονομία και ισηγορία. Να μπορούν εξίσου όλοι να πουν την άποψή τους. Αυτό μαθαίνουμε στα σχολειά κι αυτό ακολουθούμε. Όχι πια την ελευθερία του λόγου, μα την ασυδοσία του μπουρδολόγου.
Τα αίτια αυτής της τραγικής (μα καθόλου κωμικής) κατάστασης, πρέπει να αναζητηθούν. Γιατί οφείλω, αν δηλαδή δε θέλω να χαρακτηριστώ φασίστας, γερμανοτσολιάς ή χουντοβασιλικός (ακόμα κι αυτοί δικαιούνται να μιλήσουν!), να δεχτώ ως ισάξια, την ασπάζομαι ή όχι αδιάφορο, την άποψη του παράγοντα μαλάκα ότι η Γη είναι τρίγωνη και γεμάτη κρέμα, σαν γλυκό απ’ το Πανόραμα;
Μήπως φταίει ο συνταγματικός νομοθέτης, που επιτρέπει σε όλους να μιλούν; Μάλλον όχι, γιατί αν δεν το επέτρεπε, δε θα είχαμε δημοκρατία. Φταίνε τα ΜΜΕ που καλούν στις εκπομπές τον κάθε αμπελοφιλόσοφο και τον αφήνουν να λέει τα δικά του, μπας κι ανέβει η τηλεθέαση; Ίσως, πάντως αν δε φιλοξενούσαν και τέτοιους τύπους, ή τους έκοβαν, θα μιλούσαμε για δικτατορία του Λαμπράκη. Φταίνε οι πολιτικοί που ανταλλάσουν, ως πολυβόλα σε βολή κατά ριπάς, δεκάδες ανοησίες το λεπτό, που λίγους ενδιαφέρουν, πολλούς αφορούν, μα κανείς δεν μπορεί να ελέγξει;
Μόνον η κακή μας η συνήθεια κι η βαθειά μας η αμάθεια, που καθόμαστε και τους ακούμε φταίει. Το ότι η συλλογική συνείδηση έχει επιτρέψει να υπάρχει γνώμη χωρίς να προϋπάρχει γνώση. Το στρεβλό του να παίρνουμε στα σοβαρά μετρήσεις κοινού σαν και την παρακάτω:
ΕΡ.: Τι γνωρίζετε για το Ευρωσύνταγμα;
ΑΠ.: Δεν έχω ακουστά
ΕΡ.: και πώς το βρίσκετε;
ΑΠ.: Ε, δε νομίζω ότι θα είναι καλό, είμαι αντίθετος γιατί… (μπλα-μπλα-μπλα)
Το αποτέλεσμα 85% κατά του Ευρωσυντάγματος και οι δυόμισι ώρες ξεροστάλιασμα μπροστά στην τηλεόραση ν’ ακούσουμε την βαθυστόχαστη ανάλυση και το συνεπακόλουθο ξεμάλλιασμα, συμπληρώνουν τη σύνθεση της αποσύνθεσης.
«Οι απόψεις είναι σαν τις κωλοτρυπίδες, όλοι έχουν από μια», που λέει κι ο λαός. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι ποια είναι τα όρια της ελευθερίας, ούτε το ποιος τα ορίζει, όσο η στρεβλή δημοκρατική πεποίθηση, η έλλειψη γνώσης μέσα στη γνώμη κι η απαιδεψιά του, κατά τ’ άλλα συμπαθούς, Νεοέλληνα.
